Jerihon
Jerihon je grad u Jordanu lociran na zapadnoj strani jordanske doline, oko 8 km severno od Mrtvog mora, na oko 250 metara ispod nivoa mora. Najveći značaj ovog grada je što postoje arheološki dokazi da je on jedna od najstarijih naseobina na svetu.
Arheološka iskopavanja su pokazala da je Jerihon imao veoma dugu istoriju pre biblijskog perioda. Njegovi koreni po nekim autorima navodno dosežu čak do 9. milenijuma pre Hrista, kada je postojao kao mezolitsko naselje sa lovačkim kolibama. Ove kolibe su, kasnije, zamenile kuće od čvršćeg materijala i naselje se proširilo na oblast od deset jutara. Grad je zatim mogao imati između 1.000 i 2.000 stanovnika, jer je bio opasan masivnim kamenim zidom koji je imao više kamenih kula. Oko 2300. godine na ovom području su živeli nomadi Amorićani, a nakon njih, oko 1900, došli su Hananci sa svojom kulturom. Prilikom iskopavanja pronađene su kuće i nameštaj Hananaca, kao i predmeti u grobnicama koji su trebali da služe mrtvima u zagrobnom životu. Ova otkrića pokazuju sa kakvom kulturom su se sreli Izrailjci kada su ušli u Palestinu.
Istraživanja su pokazala da je Jerihon u vreme Avraama, Isaka i Jakova, bio civilizovana urbana sredina svog vremena. U grobnicama iz 1600. godine pre Hrista pronađena je fina grnčarija, drveni nameštaj, korpe i kutije sa mozaičkim dekoracijama.
Starozavetni Jerihon je otkriven na brežuljku Tel-as-Sultan koji se uzdiže 70 stopa iznad okoline. Stari Jerihon izrastao na oazama i izvorima, bio je glavna tvrđava od strateškog značaja koja je upravljala ulaskom u Hanan sa istoka.
Grad koji je osvojio Isus Navin (Isus Navin 6). Podignut je oko 1500. godine; obnovljena je stara palata i novi grad je bio zaštićen dvostrukim zidom od cigli. Spoljašnji zid, širok oko šest stopa, bio je podignut na ivici brežuljka. Unutrašnji zid je od spoljašnjeg bio odvojen prostorom od oko petnaest stopa, a sam je bio širok oko dvanaest stopa. Zidovi su bili visoki oko trideset stopa. Grad je bio relativno mali, oko šest jutara, ali je bio gusto naseljen; ljudi su podizali svoje kuće i na gradskim zidovima, kao i u međuprostoru između dva zida (Isusu Navin 2,15 piše da je Ravina kuća bila na gradskom zidu).
Iskopavanja dokazuju da su jerihonski zidovi iznenada srušeni. Spoljni zid je srušen niz padinu brega a unutrašnji zid je pao u međuprostor. Crveni masovni zidovi i cigle, zajedno sa pepelom i ugljenisanim stablima pokazuju da je veliki požar dovršio pad grada.
Posle razorenja, mesto je bilo dugo napušteno. Pronađen je mali trag iz 9. veka pre Hrista da je grad obnovljen od strane Hila Vetiljanina (1. Carevima 16,34 - ispunjeno proročanstvo iz Isusa Navina 6,26), mada je novo naselje prepoznatljivo tek od perioda 7. veka pre Hrista kada je postojalo sve do vavilonskog ropstva.
Pre izveštaja u Isusu Navinu Jerihon se spominje u Petoj Mojsijevoj 34,1-3 kao "grad palmi". Posle izveštaja u Isusu Navinu 2. i 6. poglavlju Jerihon se, dalje, u Bibliji spominje u Sudijama 3,13 kao grad u kom je sudija Aod ubio Eglona cara moavskog. Kasnije, u vreme Ilije i Jelisija u Jerihonu je bio dom velike grupe proroka (2. Car. 2). Nemija 3,2 i Jezdra 2,34 nas izveštavaju da su stanovnici Jerihona pomogli pri izgradnji jerusalimskih zidina.
Jerihon se spominje i u Novom zavetu (Mk. 10,46; Lk. 19,1-10). Novozavetni Jerihon se nalazio oko jednu milju južno od starozavetnog grada. Iskopavanja 1950/51. godine su otkrila da je prekrasna fasada u Vadi al-Kilt-u (Wadi al-Qilt), verovatno, deo Irodove palate, tj. zimske rezidencije. Njen stil, u potpunosti italijanski, pokazuje Irodovu potpunu odanost Rimu. Pronađene su još neki ostatci lepih zgrada u ovoj oblasti koja je bila centar rimskog Jerihona.
Istorija Jerihona, najstarijeg grada na svetu je veoma impresivna. Međutim, ono što još više zadivljuje jeste činjenica da arheološki pronalasci o Jerihonu, koji se spominje na stranicama Biblije, jesu deo Božjeg proviđenja u Njegovom otkrivanju svetu večne istine - da je Biblija uvek u pravu.
